ამერიკელმა მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ ქრონიკული უძილობა დაკავშირებულია ტვინში ცვლილებებთან, რომლებიც აჩქარებს კოგნიტური დარღვევისა და დემენციის განვითარებას, იტყობინება პორტალი The Conversation.
ამ დასკვნამდე მივიდნენ მაიოს კლინიკის სპეციალისტები, რომლებიც ხუთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აკვირდებოდნენ 50 წელს გადაცილებულ 2750 ადამიანს. მონაწილეებს ყოველწლიურად მეხსიერებისა და აზროვნების ტესტები უტარდებოდათ, ზოგიერთს კი მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია და პოზიტრონ-ემისიური ტომოგრაფია. მკვლევარები აკვირდებოდნენ ტვინის მომავალი პრობლემების ორ ძირითად მარკერს: ამილოიდური ფოლაქების დაგროვებას და ე.წ. თეთრი ნივთიერების ჰიპერინტენსივობას, ტვინის ღრმა სტრუქტურებში დაზიანების მცირე უბნებს.
სამედიცინო ჩანაწერების თანახმად, მონაწილეთა 16%-ს ქრონიკული უძილობა ჰქონდა – მინიმუმ ორი დიაგნოზი დასმული იყო სულ მცირე ერთი თვის ინტერვალით. ამ პირებს მეხსიერებისა და აზროვნების უნარების უფრო სწრაფი დაქვეითება აღენიშნებოდათ და 40%-ით უფრო მეტად ჰქონდათ მსუბუქი კოგნიტური დარღვევის ან დემენციის განვითარების ალბათობა.
უძილობისა და ძილის ხანგრძლივობის შემცირების კომბინაცია განსაკუთრებით საშიში აღმოჩნდა. ამ პაციენტებმა, კვლევის დასაწყისშივე, ოთხი წლით უფროსი ასაკის ადამიანებისთვის დამახასიათებელი კოგნიტური დონე აჩვენეს და როგორც ამილოიდის, ასევე თეთრი ნივთიერების დაზიანების მომატებული დონე ჰქონდათ.
საინტერესოა, რომ უძილობის მქონე პირებს, რომლებსაც ჩვეულებრივზე მეტხანს ეძინათ, თეთრი ნივთიერების საშუალოზე დაბალი დაზიანება ჰქონდათ, შესაძლოა ძილის ნაწილობრივი აღდგენის გამო.
მკვლევარებმა კვლევის მონაწილეების მიერ მიღებული საძილე აბებიდან არც სარგებელი და არც ზიანი არ აღმოაჩინეს. ახალი მედიკამენტების, როგორიცაა ორექსინის ბლოკატორები, მონაცემები ამჟამად შემოიფარგლება მოკლევადიანი კვლევებით.
ქრონიკული უძილობა არ არის მარტივი მდგომარეობა. ის აჩქარებს ამილოიდის დაგროვებას, აუარესებს თავის ტვინის სისხლძარღვების ჯანმრთელობას და აჩქარებს კოგნიტურ დაქვეითებას, განსაკუთრებით გენეტიკური მიდრეკილების მქონე პირებში. მეცნიერებმა ძილი ტვინის დაცვის ერთ-ერთ მთავარ მოდიფიცირებად ფაქტორად დაასახელეს. თუმცა, შეუძლია თუ არა ძილის ინტერვენციებს დემენციის ეფექტურად პრევენცია – და სიცოცხლის რომელ ეტაპზე უნდა იქნას გამოყენებული – გრძელვადიანი კვლევებით უნდა დადგინდეს.
